سهم انسان از بهار چیست ؟
یکی از موضوعات مهم و مطرح در فصل بهار طرح این سوال است که سهم انسان از بهار چیست؟ فصل بهار، فصل تجدید حیات و فصل نشاط و خرمی زمین است و فصلی است که زمین در شرایط جدیدی قرار می گیرد ومستعد می شود تا بزرگترین موهبت های الهی یعنی حیات وزندگی دو باره به او افاضه شود در قرآن کریم حدود هزار آیه درباره طبیعت ، آفرینش و بهار آمده است و خداوند در کتاب هدایت و سعادت بشر قران کریم ، انسان را به تماشای نظام خلقت وبهار فرا می خواند وتوصیه میکند در این تماشاگر رازعمر به غفلت نگذرانید و بهره خود از این گلستان بستانید وهوشیارانه قدم در این گلستان و گلزار بگذارید خداوند در سوره نحل بسیاری از آیات طبیعت و آفرینش را بیان می کند در آیات۱۰ الی ۱۱ سوره نحل می فرماید هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً ۖ لَكُمْ مِنْهُ شَرَابٌ وَمِنْهُ شَجَرٌ فِيهِ تُسِيمُونَ اوست خدایی که آب باران را از آسمان فرو فرستاد که هم از آن میآشامید و هم درخت و گیاه از آن میروید که به میوه آن شما، و به برگش حیوانات شما، برخوردار میشوید يُنْبِتُ لَكُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَالزَّيْتُونَ وَالنَّخِيلَ وَالْأَعْنَابَ وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ و هم زراعتهای شما را از آن آب باران برویاند و درختان زیتون و خرما و انگور و از هر گونه میوه بپرورد؛ همانا در این کار آیت و نشانهای (از رحمت و قدرت الهی) برای اهل فکرت پدیدار است خداوند در این آیات نعمت هایی را که حیات انسان به آنها گره خورده و در بقاء انسان نقش دارد و انسان بدون آن نمی تواند زندگی کند یادآور انسان می شود تا روح شکرگزاری و سپاس از نعمت ها را در انسان به پروراند و آتش عشق و علاقه به خداوند را در انسانها بیفروزد وآنها را به شناخت بیشتر بخشنده نعمت ها دعوت می کند اگر ما کمی در این آیات تامل کنیم در می یابیم که منافع آب باران تنها نوشیدن نیست بلکه شستشوی زمین، تصفیه هوا، ایجاد رطوبت لازم برای طراوت پوست انسان و حیوانات و درختان، راحت تنفس کردن انسانها و حیوانات و درختان ورویاندن گیاهان و سرسبزی زمین و بهرهمندی انسانها و حیوانات از گیاهان و پدید آمدن میوه های خوش طعم با رنگهای متنوع و هزاران فایده دیگر می باشد مهمترین توصیه خداوند به انسان ها این است که درآیات و نشانه های الهی فکر کنند إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُون سعدی علیه الرحمه از این آیات استفاده کرد و سرود آفرینش همه تنبیه خداوند دل است دل ندارد که ندارد به خداوند اقرار اگر خوب بنگریم خداوند برای هر یک از فرزندان زمین ،گیاهان و حیوانات و انسان سهمی و حقی قرار داده است گل ها و سبزه ها در این فصل سرسبز و باطراوت می شوند و خود را به کمال رشد می رساندو به اعلای جمال و زیبایی می رسند و درختان مثمر شکوفه می کنند ومیوه های خود را پدید میآورند و از بهار برای رسیدن میوه های خود استفاده می برند حیوانات هم حداکثر استفاده را میبرند و در خوردن علف های تازه تلاش میکنند خود را فربه و زیبا می سازند،پرندگان در فصل بهار به ساختن وکر ولانه وبه تولید و مثل مشغولند و از دامن طبیعت دانه بر می چینند حشرات در فصل بهاردر تلاش و تکاپو هستندو به جمع آوری زاد توشه در طبیعت سرگرمند اما سوال اینجاست ای انسان تو که اشرف مخلوقاتی و گل سرسبد نظام خلقت هستی و عالم از بهر تو آفریده شده است در این فصل بهارو رویش دوباره طبیعت در کجا ایستاده ای و به چه مشغول می باشی؟ حاصل و بهره تو از این تجدید حیات با شکوه آفرینش چیست؟آیا حاصل وبهره تو همانند حیوانات خوردن و خوابیدن و فریه شدن و از شکم پری عربده کشیدن و نافرمانی نمودن پروردگار واز خداوند دوری گزیدن بوده است یا اینکه همانند عاشقان سر درجیب تفکر و اندیشه فرو بردن و از بهار الهام گرفتن و دیده بر عظمت صنع الهی گشودن و رخ یار دیدن و دل از تیرگیها شستن و خداوند را در دل مهمان نمودن بوده است هرکس به خود نظر کند حال خویش در این بهار در می یابد که از کدام گروه بوده است و سهم او چه مقدار بوده است فرازی از سخن زیبای سعدی در باره بهار را در تکمیل بحث و آیات مطرح شده تقدیم می دارم سعدی در این فراز جایگاه انسان و طریق بهره وری از طبیعت را بیان می کند فراش باد صبا را گفته تا فرش زمردین بگسترد و دایه ابر ها را فرمود تابنات نبات در مهد زمین بپرورد ،درختان را به خلعت نوروزی قبای سبزورق در بر گرفته و اطفال شاخ را به قدوم موسم ربیع کلاه شکوفه برسر نهاده عصاره تاکی به قدرت اوشهد فایق شده و تخم خرمایی به تربیتش نخل باسق گشته ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کارند تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری همه از بهر تو سر گشته و فرمانبردار شرط انصاف نباشد که تو فرمان نبری پس بهار فرصت تماشای بهار از باب رسیدن به حق و رهایی از غفلت و تدبر در آیات و نشانه های الهی مهمترین سهم انسان از بهار است
نویسنده حجت الاسلام علیرضا کشاورز بارگاهی
امام جمعه سعدآباد
