چکیده مقاله دکتر منصوری مقدم
نقدی بر نقش نخبگان ایرانی در اصلاح نظام آموزشی ایران (مطالعه موردی دوره قاجار)
دکتر محمد منصوری مقدم
عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه خلیج فارس بوشهر
طیبه ادریسی
کارشناس ارشد تاریخ مطالعات خلیج فارس، دانشگاه خلیج فارس بوشهر
تا اواسط قرن 19م. نظام آموزشی ایران مکتبخانه نامیده می شد و کارگزاران نظام آموزشی قدیم در هر منطقه به فراخور محیط و جامعه ای که در آن زندگی می کردند به امر آموزش که تعلیم خوانده میشد مبادرت می کردند. گفتمان حاکم بر نظام آموزشی نیز گفتمانی فقهی و دینی بود. از اواسط قرن 19م. و بطور مشخص از زمان سلطنت ناصرالدین شاه نوعی تحول و دگردیسی در حوزه آموزش به وقوع پیوست در واقع، با ورود هیئتهای اروپایی به ایران و آشنایی ایرانیان با علوم جدید و اعزام دانشجو به خارج از کشور و تأسیس مدرسه بزرگ و علمی دارالفنون، اصلاح نظام آموزشی ایران آغاز شد.
سؤالی که در این مقاله پیش روی نویسندگان بوده، این است که چه علل و عواملی سبب روی آوردن ایرانیان به اصلاح نظام آموزشی شد و مهمتر از آن کارگزاران اصلی این اقدام اصلاحی در ایران عصر قاجار چه فرد و یا نهادی بودند؟ مدعای اصلی مقاله نیز این است که به علت ناکامی و شکست ایران در مقابل قدرتهای خارجی، ناکارآمدی کارگزاران نظام آموزش قدیم در پاسخگویی به نیازهای زمانه و همچنین فعالیت گسترده مبشران خارجی، تعدای از شخصیتها و نخبگان سیاسی و فرهنگی وقت کشور در امر اصلاح نظام آموزشی همت گماشته و به تأسیس و رشد مدارس جدید در ایران اقدام کردند. این نوشتار مبتنی بر روش توصیفی ـ تحلیلی است و جمع آوری داده ها به صورت کتابخانه ای صورت گرفته است.
مقاله برتر دهمین همایش انجمن فلسفه تعیلم و تربیت ایران 16 – 15 بهمن 1399
