تغییرات کتب درسی را به اهلش واگذارید
کسر قابل توجهی از نظریه پردازان علوم اجتماعی بر این باورند که برای تحوّل یک جامعه باید آموزش و پرورش آن جامعه را دگرگون ساخت.
امیل دورکیم [۱] آموزش و پرورش را مجموعه فعالیتی می داند که نسل بالغ باید در باره ی نسلی که هنوز برای حیات اجتماعی نورس است به انجام رساند و موضوع آن پرورش دادن افکار و معانی و شرایط مادی و معنوی مقتضی حیات سیاسی جامعه می باشد.[۱]
زنده یاد دکتر حسین عظیمی رحمت الله با درک و وجدان این مهم، در کتاب مدار توسعه نیافتگی چنین آورده اند که؛
یکی از استراتژیهای ویژه برای توسعه اقتصادی این است که به سراغ مدارس برویم، حتی اگر لازم باشد برای مدتی از پروژههای بزرگ چشم بپوشیم ...
در همین راستا، رهبر معظم انقلاب اخیراً در دیدار با جمعی از معلمان به مناسبت روز معلم، مدبرانه آموزش وپرورش را به تفکیک «علم نافع» از «علم غیرنافع» در برنامه درسی دانشآموزان توصیه کردند و فرمودند بعضی مطالب در برنامه درسی کنونی، صرفاً محفوظاتی است که بدون هیچ سودی برای حال یا آینده دانشآموزان به ذهن آنها سرازیر میشود که باید این موارد شناسایی و مطالب غیر کاربردی از آموزشها حذف شود .
وزیر آپ نیز در این رابطه اظهار داشتند تغییرات محتوایی در کتاب های همه پایه های تحصیلی انجام و مهارت آموزی لحاظ خواهد شد که این اتفاقی رایج و تحرکی عالمانه است و بایسته می نماید بر حسب اقتضای شرایط و با گذر زمان انجام پذیرد تا جامعه دانش آموزی ما بیش از این از قافله پیشرفت علم و دانش جهانی عقب نماند، از این رو یکی از اساسیترین اجزاء هر نظام آموزشی، محتوای مناسب و مطلوب است که با توجه به شرایط جامعه، نوسازی و روزآمد کردن محتوای کتابها را بدیهی می نماید، بنابراین، معقول و منطقی است با برنامه ریزی اصولی در کتاب های درسی تجدید نظر کرده و محتوای کتب درسی را با آخرین تحوّلات علمی در زمینه های مختلف و نیازهای روز جامعه هماهنگ نمود ، امّا آیا سازمان پژوهش و برنامه ریزی درسی به عنوان متولی کار تغییرات در کتاب های درسی، پارامترها و ویژگیهای یک کتاب درسی مطلوب را در تغییرات لحاظ می کند؟
از نظرگاه نگارنده که برآیند کنکاشی در کتاب های پنجم و ششم دبستان فرزند محصلش می باشد، با توجه به تغییرات سال های گذشته، بی گفتگو جواب خیر است...
✓ طرح روی جلد کتاب ریاضی ششم دبستان گواه بر این ادعاست، تغییر در طراحی تصویری که هیچ سنخیتی با مطالب کتاب و مفاهیم دانش ریاضیات نداشته و راساً اوج بد سلیقگی و ناکارآمدی را محرز می دارد!
✓ موردی دیگر اینکه درس اوّل کتاب فارسی پنجم دبستان با نام "تماشاخانه" با نویسندگی نانسی سویتلند جای تعحب و محل سؤالی اساسی است بدین مضمون که چرا از متون نافذ مشاهیر ادبی داخلی که آثار فاخری دارند روی برگردانده و نوشتار انتزاعی این مادر بزرگ مهربان را گنجانده اند؟
✓ در همان کتاب دگر بار اثری از نویسنده ی خارجی (ترور رومین) با عنوان "زیر آسمان بزرگ" درج شده که ادبیات مبهم و فاقد جذابیتی را ارائه کرده و مناسبتی با گروه سنی هدف ندارد!
مفروض بر اینکه قرار باشد در مقطع دبستان به ادبیات جهان ورود کنیم، می بایست اثرهایی از نویسندگان شاخص،مطرح و شناخته شده ادبیات را انتخاب کرده و با در نظر گرفتن همه جوانب در کتاب های درسی پیاده سازی کنیم.
به هر حال امیدوارم سازمان پژوهش و برنامه ریزی برای این گونه موارد پاسخ همه شمول و قانع کننده ای داشته باشد...
به قول شاعر 'دکتری فهمیده باید دست در درمان زند'...
باری به هر جهت، اینکه تغییرات را با نگرشی سیاسی تعبیر کرده و با حذف تصویر دختران از روی جلد کتابها یا حذف مشاهیر ادبی از کتابهای ادبیات و یا دخل و تصرف در متون ادبی کتابها در انتظار تحوّلی در جامعه باشیم، ره به جایی نخواهیم برد.
••• تجویز راهبردی
در جذب و گزینش معلمان اصل شایسته سالاری واجب عینی است.
اریکهانوشک [۲] اقتصاددان اذعان دارند (در صورت جایگزینی ۵ تا ۸ درصد آموزگاران انتهای جدول کیفیت با آموزگاران متوسط، میتوان آمریکا را به بالای جدول رتبهبندی بینالمللی ریاضیات و علوم رساند.)
دانش آموز سالم را حاصل معلم سالم می دانند،بنابراین تفاسیر شایسته و بایسته است به موازات تغییر محتوا، اصلاح واقعی نظام آموزشی نیل به ارتقاء جایگاه و منزلت معلم را سرلوحه امور قرار دهیم و بسترساز توسعه باشیم.
۱_ امیل دورکهیم جامعهشناس شهیر فرانسوی ۱۹۱۷_۱۸۵۸
۲_ اریک هانوشک اقتصاد دان امریکایی، ایده پرداز اساس ارزیابی ارزش افزوده کیفیت معلم.
ویکی پدیا
احمد خواجه حسنی
