یکی از محل های شنای همشهریان، جوی ها اطراف زادگاه بویژه حاج محدی، مجد کانه و... بوده است. قبل از بارگزاری خاطرات شما همرهان وبگاه، نگاهی به کتاب "از توه تا وحدتیه" همشهری فرهیخته "حسین جعفری" می اندازیم:

جو حاج محدی

 

جوی مزیری، اولین جویی بود که از جوی اصلی "حاج محدی" _ جوی اصلی که به نام سازنده اش حاج محمد عرب یا حاج محدی در زمان صفویه که مالک و کدخدای ناحیه شرقی دشت دالکی با مرکزیت روستای"سرکویردون" بوده است به این نام شهرت یافته است. ایشان فرد پولداری بوده در زمان قدیم از دولت وقت مجوز حفر نهر حاج محدی را دریافت می کند و به نحوی با حفر این نهر بوده که منطقه را متحول می کند و ایشان با این کار درصدی مالکیت منطقه را صاحب می شود. _ جدا می شد که از سد انحرافی آب بر می داشت، ولی جوی بی برا و سرقنات قبل از حاج محدی و نزدیک کوه یعنی همان جایی که مادر چاه قنات بود، آب برداشته می شد و بعد که به جوی تبدیل شد به دلیل بلندی دیواره ی جوی "بز پازن" یا "لوکه" گفته می شد که با زحمت بسیار لایروبی می شد و گل های ته جو چند دست می شد تا به سطح زمین برسد و اصطلاح بز پازن یا لوکه اشاره به طبقات دو الی سه گانه ی دیواره ی جو تا سطح زمین بوده است. بعد از پیدا شدن لودر و باز شدن جوی ها و از بین رفتن قنات ها کار آب رسانی آسانتر شد. شعب جدا شده از جوی های اصلی در واقع هم نام شعبه های نخلستان است.

جوی ها و جدول های مهم در منطقه ی وحدتیه:

جو خِشَم قبل از جو –نو- همین جو فعلی هم بوده جو خشم که به وسیله آن ابتدا باغچه های دور ولات آبیاری می شده، بر می گردد به تاریخ تشکیل جو" حاج محدی" که این جو در ابتدا کنار رودخانه بالای قنات از برم – زِرنُو- آب برداشت می کرده به مرور زمان و از بین رفتن قنوات کنار رودخانه جو حاج محدی تغییر کرده و بعد از تشکیل نهر حاج محدی ، مردم خِشَم اقدام به حفر جو کانو که از جنوب سرقنات می گذشت، می کنند و جو کانو تا جا لاله می آمده کنار جا لاله یک جویی مردم خِشَم حفر می کنند که می آمده باغچه ها را آبیاری می کرده. قدیم مثلا وَخمی آخوند کعلی و باغ آسی جعفر و باغچه ها فقط بوده اند. بعدها زمان روی کار آمدن رستم خان، حدود 85 سال پیش جو نو ساخته شده و این جو خشم فعلی از جو کانو جدا می کنند و به جو نو وصل می کنند و این جو نو که از "چم گزی" و "سنگ سمه" – میش باقر بریده- آب برداشت می کرده؛ آب بیشتری سرازیر دشت می کرده و باعث رونق در کشت نخیلات گردیده که از 85 سال به این طرف سَوَخ حاج مراد و بقیه نخیلات کاشت شده اند. در واقع تاریخ جو خشم با تاریخ خود خشم برابری دارد. جو خشم حدود 150 سال پیش ایجاد شده جو خشم را به نام "اشکن خشم" معروف بوده قبل از این که سد انحرافی سرقنات بر روی رودخان دالکی احداث گردد دره جیز در فصل زمستان که بارندگی می شده سیلاب که از کوه به سمت بی برا و جو خشم سرازیر می شده گل و لای – جیز- در جو وارد می شده و جو پر می شده . مردم خِشَم در اوایل فصل بهار به اصطلاح می گفتند برویم کار اشکن . هنگام کار اشکن تقسیم کار می کردند دو با دسته بیل که واحد اندازه گیری قرار می دادند سهم هر فرد را مشخص می کردند و همه افراد با شادی و خوشحالی در کنار هم مسابقه می گذاشتند که چه کسی زودتر سهم خود را تمام کند. این کار دسته جمعی همراه با فایز خوانی هم صورت می گرفت که کار برایشان خسته کننده نباشد. این مسابقه در واقع یک رکورد محسوب می شده که – اشکن- می گفتند که از همان شکستن گرفته شده و منظور این بوده که در نهایت وقتی لایروبی جو تمام می شد مرز آخر با رودخانه را که بر می داشتند آب به سمت جو سرازیر می شد و یعنی آب مرز را می شکند و به جو وارد می شود. به هر حال جو خشم نقش مهمی ابتدا در موجودیت و بقای بی برا و سپس موزیری یا مزارعی ایفا می کرده است که در زمان قدیم جو مجد کهنه هم از همین جو خشم جدا می شده که بعد از ایجاد جو نو مجددا جو مجد کانه تغییر کرده. همین جو خشم باعث ایجاد باغچه دور و بر ولات گردیده و یک چشم انداز خوبی داشته و هم اکنون دارد. و باعث مهاجرت بعضی افراد از روستاهای دیگر به خشم گردد و نام برخی جوی های مهم به این شرح است:

جو حاج محدی، جو نو، جو پیرو، جو بوه مح- بابااحمد-، گهه های مهم، گهه اسد، جو بصره، جو حاج علی خانی، گهه جو نو، جو جالاله ، جو قلعه کهنه، جو حاج سیاوخش، جو شهریاری، گهه سی تقی، گهه دو پوله، گهه بچیل میش باقر، گهه سَوَخ، جو دارپمبه، گهه اشکن خره، جو سی تقی، جو مجد کهنه، جو گرگک، جو کهنو ...

 

پ.ن: جو بصره: اولین کاشت نخل در پایین دست این جو کاشت شده تعدادی دمیت از بصره عراق آورده بودند و آنجا کشت کرده به همین خاطر جو بصره نام گذاری شده.

پ.ن2 : جو قلعه کهنه: اطراف آغا سی علوی منطقه مسکونی بوده و قلعه قدیمی بوده و این جوی آبی را به همین دلیل نام گذاری کرده مثل جو مجد کهنه که قدیم محل مسکونی بوده و مسجدی در آنجا بوده.

پ.ن3: جو سی تقی: نام ایجاد کننده جو بوده

پ.ن4: جو دارپمبه: محل روییدن پنبه بوده

 

برگرفته از کتاب " شهر توه تا وحدتیه"  

حسین جعفری