منطقه مزارعی
شمار ساکنان نزدیک به ۳۰۰۰ نفر کارشان کشت گندم ، جو و نخل است . کمی پشم و خرما و مقدار قابل توجهی کتیرا را که از کوهستان گرد می آورند به بوشهر صادر می کنند . قسمت شرقی منطقه در تابستان از آب رودخانه دالکی بوسیله گاریزی که ابتدا از زیراء می گذرد آبیاری می شود واردات منطقه و بیان وضع تجارت آن با وضع مناطق کوچک نزدیک بوشهر تفاوت چندی ندارد .
من هاشم محلی معادل ۲۹ من بوشهر یعنی ۱۵۵ رطل انگلیسی است مزارعی مالک حدود ۷۰۰ الاغ و کمی قاطر و اسب می باشد . مردم به سلاح خوب نظیر تفنگ و اسلحه کمری مسلح هستند . سالار معظم سالانه حدود ۲۵۰۰ تومان از منطقه می گیرد خان شبانکاره منطقه را با نمایندگی از طرف سالار معظم بر مبنای اقطاع در اختیار دارد و نصف محصول خرما را چه به صورت وجه نقد و چه به صورت عین جنس دریافت می دارد چنانکه از هر گاو زمین کشت های دیگری ۶۰ قران نقد اخذ می کند .
روستاهای مزارعی عبارت است از :
- دشت گور ۱ که جایگاه آن غرب رود شیرین ، ۶ مایل غرب مزارعی ، تعداد خانوار ۴۰ خانه . ملاحظات : یک برج دارد . گندم و جو کشت می شود . شمار نخل ۵۰۰ ، حیوان ۱۰۰ راس الاغ ، ۵۰ راس گاو و میش و بز دارند .
- دشت گور ۲ که جایگاه آن شمال غرب روستای مزارعی ، تعداد خانوار ۴۰ خانه . ملاحظات : همانند دشتگور ۱ جز آنکه نخل ندارد .
- جره : یک و نیم مایلی جنوب دشتگور ، تعداد خانوار ۳۰ خانه ، ملاحظات : دارای یک برج . گندم و جو کشت می شود . دارایی حیوان ۷۰ الاغ ، ۴۰ راس گاو و ۵۰۰ راس میش و بز .
- لیلک : ( احتمالا منظور نویسنده میلک می باشد )۹ میل شمال غرب دالکی ، تعداد خانوار ۳۰ خانه ، ملاحظات : یک برج دارد . شمار حیوانات ۵۰ الاغ ، ۳۰ گاو و ۶۰۰ راس میش و بز . گندم و جو نیز کشت می شود .
- مزارعی : ۵ میل غرب دالکی دشتستان ، تعدادخانوار ۳۰ خانه ، ملاحظات : جو می کارند .
- شول بیسکون : ۶ میل غرب روستای مزارعی ، تعداد ۴۰ خانه ، گندم و جو می کارند . حیوانات : ۱۰۰ الاغ ، ۵۰ گاو و ۶۰۰ راس میش و بز .
روستای مزارعی
مزارعی جای اصلی و مرکزی در منطقه به همین نام است . ۵ میل تقریبا شمال غرب دالکی واقع شده ، از ۴۰۰ خانه تشکیل یافته ساکنان از طوائف مختلف اند . گفته می شود مهاجران از کازرون و بوزاقان هستند . آنان گندم و جو و نخل می کارند . جاهای داد و ستد ( دکان ) آنجا نیست . حیوانات عبارت است از : ۳۰ اسب ، ۲۵ قاطر ، ۳۰۰ الاغ ، و ۱۵۰۰ راس میش و بز . قلعه ای که دارای ۴ برج و بنای آن با سنگ و گل است وجود دارد . در روستا چهار برج دیگر جدای از قلعه هست . این روستا پایگاه مدیر کارهای شبانکاره در منطقه مزارعی است . ( ص ۲۲۴ )
توضیحات :
نکته ای که لازم است به آن اشاره گردد ، به نبود هیج نامی از " بی براء " ، " سرقنات " ، " پلنگی " و " کانسرخ " در کتاب می باشد .
