خستگي تصميم گيري
خستگي تصميم گيري
حسين زيرراهي - مدرس مهارت هاي توسعه فردي
حتما شما هم توجه کرده ايد که برخي از مشاهير دنياي امروز مانند بيل گيتس، استيو جابز و مارک زاکربرگ لباس يکساني به تن داشته يا دارند . بيل گيتس هميشه کت و شلواري خاکستري ، استيو جابز يقه اسکي تيره و زاکربرگ تيشرت آستين کوتاه . به راستي چرا پول دارترين مردان جهان هميشه لباسي يکسان به تن دارند؟ جواب کوتاه اين است که اين افراد کارهاي مهمتري به جاي انتخاب لباس روزانه دارند که بايد انجام دهند . پاسخ بلند را در ادامه مي توانيد مطا لعه کنيد .
اصطلاح خستگي تصميم گيري را اولين بار روانشناس اجتماعي روي باومايستر وارد ادبيات روانشناسي و علوم مغز اعصاب کرد . باومايستر را مي توان صاحب نظرترين فرد در زمينه بررسي نيروي اراده دانست و بيشترين تحقيقات را در اين زمينه انجام داده است . از نظر ايشان مقدار نيروي اراده ما در طول يک روز تقريبا ثابت است و با استفاده از آن مرتب کم مي شود . چنان که در پايان روز ديگر ته مانده اي بيشتر از آن باقي نمانده است .
اغلب کارهايي که ما در طول يک روز انجام مي دهيم مقداري از اراده ما را مصرف مي کند . کارهاي بدني، فکري و حتي بيدار ماندن و نهايتا انتخاب هاي مان . ما در يک روز تقريبا حدود سي هزار تصميم مي گيريم که اين کار مانند ديگر کارهاي روزانه از ظرف اراده مي کاهد . البته چون بيشتر کارهاي ما از روي عادت انجام مي شود خودمان به اين تعداد تصميم آگاه نيستيم . ولي دقيقا از لحظه اي که بيداري مي شويم تصميم گيري ما شروع مي شود : الان بلند شوم يا کمي بيشتر بخوابم؟ صورتم را اصلاح کنم يا نه؟ دوش بگيرم يا نه؟ صبحانه چي بخورم؟ چه لباسي بپوشم؟ با چه وسيله اي سر کار بروم؟ از چه مسيري بروم؟
البته تصميمات بزرگتر مقدار بيشتري اراده مصرف مي کند . مثلا اگر بخواهيد يک کت و شلوار را با کراوات، پيراهن و کفش و جوراب سِت کنيد قطعا هم، زمان و هم اراده بيشتري را از شما مي گيرد . مشاهيري که نام برديم اين فرايند را حذف کرده و هر روز همان لباس تکراري را مي پوشند که بتوانند نيروي اراده خود را صرف کارهاي مهمتر خود کنند . خستگي تصميم گيري در مورد انتخاب هايي که تعداد گزينه هاي آن زياد باشد يا آن هايي که ما نتوانيم بين دو گزينه يکي را انتخاب کنيم بيشتر مي شود . مثلا اگر شما به مغازه اي برويد که پانزده نوع ماست براي فروش داشته باشد اگر از قبل ندانيد کدام را مي خواهيد بخريد ممکن است پس از صرف زمان زياد و کلافگي نتوانيد يکي را انتخاب کنيد و کلا قيد خريد ماست را بزنيد . يا خانمي که کل يک بازار را براي خريد يک لباس مي چرخد دست آخر ممکن است يا چيزي نخرد يا با انتخابي بد کار را به اتمام برساند . چون وقتي ظرف اراده انسان خالي مي شود در نهايت تسليم شده و انتخابي دم دستي انجام مي دهد . به همين دليل برخي فروشندگان ترجيح مي دهند گزينه هاي کمتري ارائه دهند تا خريدار راحت تر تصميم بگيرد .
نتيجه اين که سعي کنيد در ابتداي صبح تصميمات کم اهميت و پيش پا افتاده خود را کم کنيد يا به زمان بعد از ظهر و شب موکول کنيد تا بتوانيد نيروي اراده تان را براي انجام کارهاي مهم روزانه نگه داريد .
(هفته نامه نسیم جنوب سال بیست و هفتم شماره 1094)
شنبه چهاردهم مهر ۱۴۰۳ 11:36 سید حسام مزارعی
