مهره ها ، خرافه یا واقعیت
سلام و درود به همرهان همیشگی وبگاه همدلی من .
مدتی بگذشت و با مطالبی از گذشته ، همراهتان نبودم . عذر ما را بپذیرید که گاهی زندگانی روی فرود خود را به آدمی نشان می دهد و بواسطه از دست دادن یکی از دوستان نازنینم دستم به قلم نمی رفت .
چند ماه پیش در ادامه گردآوری و نگاشتن تاریخ شفاهی زادگاهم، پای صحبت زوجی مسن نشسته بودم . موضوع گر چه در باب ادوات و آلات کشاورزی همچون "غَچه " بود اما به ناگاه در بین بقچه آننه ، مهره های مشکی رنگ و زرد رنگی نمایان گشت . گرچه با مهره ها آشنایی داشته و از قبل دیده بودم ، اما از کاربردهای آن خبری نداشته و از آننه درخواست توضیح در مورد این دو مهره شدم .
مهره سیاه :
با توجه به اعتقادی که مردم آن زمان به این مهره ها داشتند و اغلب موارد از آنها حاجت گرفته ، رواج آنها هم در بین زنان زیاد بود .هر مهره برای کاری و مشکلی استفاده می شد . همانطور که در عکس مشاهده می شود مهره سیاه که مشهور است به مهره ضد بانده سیاه .در زمانهای قدیم وقتی بچه ای به دنیا می آمد اگر تا ده روز ابتدایی می مرد این نشان دهنده این بود که بانده ( پرنده ) سیاه آن را زده و از بین برده است .جهت جلوگیری از این مورد زنان آبادی از چند روش استفاده می کردند . همانطور که گفتیم یا از این مهره ها به گردن نوزاد آویزان می کردند یا در زیر بالش می گذاشتند .
روش دوم : در کنار مختک نوزاد میخ طویله ای آهنی قرار می دادند و در ادامه چند عدد دیگر را به فاصله ای معین به زمین می کوبیدند . با توجه به وجود " اجنه " ها و " ازاون ها " و به دلیل اینکه هر جا آهن بود آنها نزدیک نمی شدند از میخ طویله استفاده می کردند .
روش سوم : نوزاد تازه به دنیا آمده را در تابه سیاه می گذاشتند بدین صورت که کف آن را با کاه می پوشاندند که زیر پای نوزاد نرم باشد . این روش نیز بواسطه جنس تابه که آهن بود جهت جلوگیری از "ازاون " ها و در امان بودن نوزاد بود .
مهره زرد :
مهره دیگری که مورد استفاده زنان قرار می گرفت در هنگام یرقان و زردی نوزاد استفاده می شد . جالب اینکه با توجه به اعتقادات مردم آن زمان نتیجه بخش نیز بود . امروزه برای جلوگیری از زردی و یرقان نوزادان از لامپ های مهتابی استفاده می شود .
حال جهت توضیح بیشتر در مورد مهره ها سری به کتاب سنگستان 1 ، احمدی ریشهری می زنیم :
" مهره ها استفاده خاصی در معالجه بیماران داشتند به عنوان مثال عقرب زدگی که می بایست هر یک را تا درمان کامل به گردن بیاویزند . قبل از آویزه مهره به گردن ، لازمه کار است که اول ، مهره را اوسی owsi کنند . " اوسی " به معنای طاهر کردن مهره و خواندن چهار قل بر روی آن است و اگر چنین نکنند ، درمان بی اثر می ماند . ضمنا همه مهره های اوسی شده تا مدت سه روز دارای اثر اوسی هستند و اگر بیشتر از سه روز نیاز به آویختن مهره باشد باید آن را از نو اوسی کنند .
در آخر طبق کتاب سنگستان 1 ، کلیه مهره هایی که درست تا یک نسل پیش از انقلاب مردم ایران ، در باورهای خرافی مردم بوشهر مورد استفاده درمانی داشته است با ذکر نام و استفاده درمانی تقدیم می گردد :
" آپل تشی ( رفع تاول های آبدار و آتش گونه روی گونه کودک ) ، اُسرُم ، تو شو ( رفع تب شب ) ، دلک ( رفع دل ضعفه ) ، زردوکی ( رفع یرقان و زردی نوزاد ) ، شیر ( رفع کمی شیر پستان زنان تازه زاییده ) ، طاسیه ( مهره کچلی ) ، واگیر ( رفع ترشحات بی مورد در زنان آبستن ) ، هفته گیرک ( تا مدت هفت روز در کنار نوزاد قرار می دادند. به باور من این همان مهره مشکی ابتدایی است که توضیح دادم ) ، عقرب زدگی.
خاطره ای جالب هم از مهره طاسیه دارم که در سنین کودکی وقتی به بازی می رفتیم ،خانواده ما را از زنان کولی و دوره گرد در آبادی برحذر می داشتند و بسیار بر روی این مورد تاکید داشتند که هیچوقت اجازه ندهید آنها بر روی سر شما دست بکشند که اگر کشیدند موهایتان کامل می ریزد .
